Clark’ın temel yaklaşımı şuna dayanır: Ona göre birçok hastalığın arkasında parazitler, çevresel toksinler, çözücüler ve bedende biriken kimyasal yükler vardır. Özellikle bazı yayınlarında kanser, AIDS, Alzheimer, diyabet gibi ciddi hastalıkların temelinde paraziter etkiler olduğunu ileri sürmüştür. İsviçre Kanser Ligi ve tamamlayıcı/alternatif kanser yöntemlerini değerlendiren SCAC raporu, Clark’ın kanserlerin ve birçok hastalığın Fasciolopsis buskii adlı bağırsak parazitiyle ilişkili olduğu iddiasını aktarmış, fakat bu iddiaları destekleyen bilimsel kanıt bulunmadığını belirtmiştir.

Clark’ın en bilinen cihazlarından biri Zapper olarak adlandırılan düşük voltajlı elektriksel cihazdır. Bu cihazın, bedene zayıf elektrik akımı vererek parazitleri, bakterileri veya virüsleri etkisiz hâle getirdiği iddia edilmiştir. Bir diğer cihaz olan Syncrometer ise bedendeki parazitleri, toksinleri veya hastalıkla ilişkili maddeleri tespit edebildiği iddiasıyla tanıtılmıştır. Ancak Amerikan Federal Ticaret Komisyonu, Dr. Clark Research Association ve bağlantılı kuruluşların Zapper, Syncrometer ve bazı takviye programları için ciddi hastalıkları tedavi ettiklerine dair kanıtlanmamış sağlık iddialarında bulunduğunu açıklamıştır.

Clark’ın yaklaşımında “frekans” kelimesi merkezi bir yer tutar. Ona göre bedende veya mikroorganizmalarda belirli elektriksel hassasiyetler vardır; uygun akım veya frekansla bu yapıların etkilenebileceği düşünülür. Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Frekans, fiziksel olarak gerçek ve ölçülebilir bir kavramdır. Hertz birimiyle ifade edilir; ses dalgalarında, elektromanyetik dalgalarda, kalp ritminde, beyin dalgalarında ve hücresel elektriksel süreçlerde frekans kavramı kullanılır. Fakat “frekans gerçektir” demek, “her hastalık basit bir cihazla frekans verilerek tedavi edilir” anlamına gelmez.

Bu ayrım çok önemlidir. İnsan bedeni gerçekten elektriksel ve biyofiziksel bir sistemdir. Kalbin elektriksel ritmi EKG ile, beynin elektriksel aktivitesi EEG ile ölçülür. Sinir hücreleri iyon akımlarıyla iletişim kurar. Hücre zar potansiyeli, biyofiziksel yaşamın temel unsurlarından biridir. Bu nedenle frekans, elektriksel sinyal ve biyofizik kavramları tıpta ve fizikte gerçek karşılığı olan kavramlardır. Ancak Clark’ın cihazları ve protokolleri için ortaya atılan geniş tedavi iddiaları, modern klinik araştırma standartlarıyla doğrulanmış değildir.

Zapper, Parazit Teorisi ve Bilimsel Uyarı

Hulda Clark’ın en tartışmalı yönü, çok farklı hastalıkları tek bir ana nedene bağlama eğilimidir. Kanser, AIDS, diyabet, Alzheimer gibi karmaşık hastalıkların tamamını parazitler ve toksinler üzerinden açıklamak, modern tıp ve biyoloji açısından aşırı indirgemeci kabul edilir. Günümüzde bu hastalıkların genetik, bağışıklık sistemi, çevresel faktörler, yaş, yaşam tarzı, enfeksiyonlar, hücresel mutasyonlar ve metabolik süreçler gibi çok katmanlı nedenlerle ilişkili olduğu bilinmektedir. Science Feedback’in değerlendirmesi de Clark’ın “tek parazit birçok ağır hastalığın temel nedenidir” yaklaşımını bilimsel temelden yoksun olarak tanımlar.

Zapper cihazı konusunda da benzer bir sorun vardır. Düşük voltajlı bir elektrik akımının bedendeki tüm parazitleri, bakterileri veya virüsleri güvenli ve seçici biçimde yok ettiği iddiası, güçlü klinik kanıtlarla desteklenmemektedir. Memorial Sloan Kettering Cancer Center’ın aktardığı FTC duyurusunda, Dr. Clark Research Association ve bağlantılı kuruluşların bakterileri, virüsleri, parazitleri öldürdüğü; kronik enfeksiyonlar, kanser, AIDS, diyabet, multipl skleroz, Alzheimer ve astım gibi hastalıkları tedavi ettiği iddia edilen ürünler pazarladığı, fakat bu iddialar için makul bilimsel temel sunulmadığı belirtilmiştir.

2004 yılında FTC, Dr. Clark Research Association ve bağlantılı kuruluşların bazı tüketicilere geri ödeme yapmasını içeren bir uzlaşmayı duyurmuştur. FTC açıklamasına göre bu kuruluşlar Zapper, Syncrometer, takviye programları ve parazit temizliği ürünleri için ileri evre kanser, AIDS ve diğer ciddi hastalıkları tedavi ettiklerine dair iddialarda bulunmuş; FTC ise bu iddiaların yeterli kanıta dayanmadığını belirtmiştir.

Bu noktada dengeli bir değerlendirme yapılmalıdır. Clark’ın çalışmaları bazı kişiler için “frekans”, “biyorezonans”, “parazit yükü”, “toksin temizliği” gibi kavramlara ilgi uyandırmıştır. Fakat bu ilgi, yöntemin tıbbi olarak kanıtlandığı anlamına gelmez. Alternatif sağlık alanındaki birçok yaklaşımda olduğu gibi burada da üç ayrı düzeyi birbirinden ayırmak gerekir:

Birinci düzey tarihsel düzeydir. Hulda Clark, alternatif sağlık tarihinde önemli ölçüde tartışma yaratmış bir figürdür. Yazdığı kitaplar, önerdiği cihazlar ve parazit merkezli hastalık teorisi nedeniyle geniş kitlelerce tanınmıştır.

İkinci düzey fiziksel düzeydir. Frekans, elektrik akımı, rezonans ve elektromanyetik alanlar gerçek bilimsel kavramlardır. Bunlar biyofizik, nörofizyoloji, kardiyoloji ve medikal cihaz teknolojilerinde ciddi biçimde kullanılır.

Üçüncü düzey klinik düzeydir. Bir cihazın kanseri, AIDS’i, Alzheimer’ı, diyabeti veya enfeksiyonları tedavi ettiğini söylemek için kontrollü klinik çalışmalar, güvenlik verileri, doz-etki ilişkisi, yan etki takibi ve resmi tıbbi değerlendirme gerekir. Clark’ın Zapper ve Syncrometer gibi yöntemleri için bu düzeyde kabul görmüş klinik kanıt bulunmamaktadır. İsviçre Kanser Ligi/SCAC raporu, Clark’ın “The Cure for All Cancers” yaklaşımının kanseri iyileştirdiğine dair kanıt olmadığını ve kanser hastalarının bu yöntemin iyileştirici etkisine güvenmemesi gerektiğini açıkça belirtmiştir.

Sonuç olarak Dr. Hulda Clark ve frekans yaklaşımı, tarihsel ve alternatif sağlık literatürü açısından incelenebilir, fakat kanıtlanmış tıbbi tedavi olarak sunulmamalıdır. Frekans kavramı bilimsel olarak değerlidir; ancak Clark’ın frekans ve parazit teorileri modern tıp tarafından doğrulanmış kabul edilmez. Bu nedenle bu konu anlatılırken “tamamlayıcı farkındalık”, “tarihsel alternatif yaklaşım” veya “biyofiziksel düşünceye ilham veren tartışmalı görüş” çerçevesinde kalmak en güvenli yoldur.

Özellikle kanser, ciddi enfeksiyon, bağışıklık hastalıkları, kalp hastalıkları, nörolojik hastalıklar ve kronik sistemik rahatsızlıklarda, kanıta dayalı tıbbi tedavilerin bırakılması ciddi risk oluşturabilir. Bu tür cihazlar veya protokoller, hekim kontrolündeki tanı ve tedavinin yerine geçirilmemelidir.

Kaynakça

1.  Federal Trade Commission — Swiss Company Charged by FTC with Making Unsubstantiated Health Claims
 Dr. Clark Research Association, Zapper, Syncrometer ve bazı takviye programlarıyla ilgili kanıtlanmamış sağlık iddiaları hakkında FTC duyurusu.

2.  Federal Trade Commission — Swiss Company to Provide Refund to U.S. Consumers
 Dr. Clark bağlantılı ürün ve cihazların ciddi hastalıkları tedavi ettiği iddiaları nedeniyle yapılan FTC uzlaşması ve geri ödeme duyurusu.

3.  Swiss Study Group for Complementary and Alternative Methods in Cancer / Swiss Cancer League — “Cure for All Cancers” by Hulda Clark
 Clark’ın kanser ve parazit teorilerine dair bilimsel değerlendirme; kanseri iyileştirdiğine dair kanıt bulunmadığına ilişkin rapor.

4.  Memorial Sloan Kettering Cancer Center — FTC Says Company Makes Unsubstantiated Health Claims
 Clark bağlantılı cihaz ve ürünlerin kanser, AIDS, diyabet, Alzheimer gibi hastalıklarla ilgili kanıtlanmamış iddiaları üzerine FTC bilgisini aktaran değerlendirme.

5. Science Feedback — Hulda Clark’s “zapper” device is based on pseudoscience
 Clark’ın parazit teorisi ve Zapper cihazıyla ilgili bilimsel doğruluk değerlendirmesi